Mẹo ẵm trọn điểm bài đọc hiểu môn Ngữ Văn

Một bài thi Ngữ Văn có ba phần: Đọc hiểu, NLXH và NLVH, với phần NLVH chiếm nhiều điểm nhất. Mình biết rằng các bạn sẽ ôn phần NLVH nhiều và kĩ nhất, tuy nhiên trên thực tế, chúng ta rất ít ai có thể lấy trọn vẹn được 5 điểm của NLVH, thường chỉ tầm 3,5 – 4/5 điểm.

Quan điểm của mình, một bài NLVH dù có làm tốt đến đâu, nhưng phần Đọc hiểu và NLXH làm không được thì chỉ dừng lại ở số điểm 4,5. Nếu các bạn đạt tối đa 5 điểm hai phần Đọc hiểu, NLXH, bạn chỉ cần đạt được 3 điểm NLVH vậy là đã được 8 điểm môn Ngữ Văn trong tay.

Sau đây, mình sẽ chia sẻ một số dạng bài thường xuất hiện trong phần Đọc hiểu.

Phương thức biểu đạt

Gồm 6 phương thức biểu đạt, các bạn cần nhớ theo đúng thứ tự:

Tự sự

Miêu tả

Biểu cảm

Nghị luận

Thuyết minh

Hành chính

Tuy nhiên, về phương thức hành chính sẽ không thường xuất hiện trong đề thi, nên chúng ta bỏ qua phương thức này.

Về tự sự, miêu tả, biểu cảm, hãy làm đơn giản hóa mọi thứ, hiểu theo cách khác, đó là: Tự sự là kể, miêu tả là tả, biểu cảm là bộc lộ cảm xúc. Hầu hết các bạn sẽ làm đúng, vì chúng khá dễ nhận biết.

Phần mà các bạn hay sai, là nghị luận và thuyết minh. Vậy các bạn cần hiểu rõ bản chất của hai phương thức này.

  • Nghị luận là đưa ra một vấn đề cần bàn luận
  • Thuyết minh là giới thiệu một vấn đề từ đó đưa ra kiến thức cho người đọc và người nghe

Về khái niệm, nghị luận và thuyết minh khá giống nhau

Sau đây, mình sẽ lấy ví dụ để làm rõ hai phương thức này.

VD nghị luận:

Bàn về vấn đề ô nhiễm môi trường của Hà Nội

=>Chỉ đưa ra vấn đề cần bàn luận

VD thuyết minh:

Giới thiệu về áo dài

Cách làm bài, cách xào rau

=>Ngoài đưa ra vấn đề, còn cung cấp kiến thức cho người đọc phải làm như thế nào.

Phong cách ngôn ngữ

Gồm 6 phong cách ngôn ngữ (hãy nhớ theo trình tự):

Sinh hoạt: pcnn dùng trong đời sống

Nghệ thuật: pcnn sử dụng trong sáng tác văn chương

Khoa học: pcnn sử dụng trong môi trường nghiên cứu khoa học

Chính luận: Đưa ra vấn đề cần bàn luận

Báo chí: Cập nhật thông tin xã hội

Hành chính: pcnn sử dụng trong văn bản có tính khuôn mẫu, tính chất pháp luật

Vậy làm sao chúng ta biết được, khi nào nó là cái gì? Một số mẹo để nhận biết như sau:

  • Thư từ, đối thoại, nhật ký => Sinh hoạt
  • Thơ ca, tùy bút => Nghệ thuật
  • Thuật ngữ, công thức => Khoa học
  • Văn bản nghị luận, chính trị ( Tuyên ngôn độc lập, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến,…) => Chính luận
  • Trích dẫn nguồn bài báo, tên người viết, ngày tháng => Báo chí
  • Thông tư, điều lệ, nội quy => Hành chính

Thao tác lập luận

Đây là phần khó nhất trong bài đọc hiểu, rất khó làm, và dễ sai

Gồm 6 thao tác lập luận (được sử dụng trong bài văn, đoạn nghị luận,… nhằm mục đích sáng tỏ vấn đề):

Giải thích: đưa ra lí lẽ để thuyết phục người khác hiểu câu chuyện theo cách hiểu của mình.

Phân tích: chia nhỏ đối tượng từ đó đi sâu vào từng khía cạnh vấn đề

Chứng minh: đưa ra dẫn chứng từ đó khẳng định ý kiến của mình là đúng để thuyết phục người khác

Bình luận: đưa ra ý kiến bản thân về một vấn đề nào đó

So sánh: so sánh tương đồng và so sánh tương phản nhằm rút ra kết luận nào đó

Bác bỏ: chỉ ra ý kiến của người khác là sai để khẳng định ý kiến của mình là đúng

Câu cuối bài đọc hiểu

Câu cuối phần đọc hiểu thường viết đoạn văn ngắn từ 3-5 câu. Để trả lời đạt được điểm cao, chúng ta hãy trả lời theo kiểu nửa đúng, nửa sai, đừng khẳng định rằng nó là đúng hoàn toàn, hoặc sai hoàn toàn.

Lưu ý: Khi làm câu cuối phần đọc hiểu, chúng ta phải đọc kĩ đề. Nếu đề bài hỏi, phương thức biểu đạt chính, nghĩa là chỉ có một phương thức biểu đạt. Nếu đề bài hỏi các phương thức biểu đạt chính, nghĩa là có nhiều hơn một phương thức biểu đạt.

Thứ hai, tuyệt đối không làm câu này theo kiểu gạch đầu dòng.

Ngoài ra, đối với câu hỏi này, đề bài rất hay hỏi nội dung chính của đoạn thơ. Đừng nghĩ rằng, cứ một đoạn thơ thì chỉ có một nội dung, mà một đoạn thơ, có thể có hai nội dung chính, điều đó hoàn toàn có thể xảy ra và rất nhiều bạn mắc phải lỗi sai do thiếu ý dẫn đến bị mất điểm.

Nghệ thuật và hiệu quả nghệ thuật

Thường thì, các bạn nhận biết được nghệ thuật rất nhanh và chính xác, nhưng đến phần hiệu quả nghệ thuật thì đa số các bạn sẽ chém gió, bịa ra cho xong bài, ít bạn có thể làm đúng phần này. Sau đây là một số hiệu quả nghệ thuật chung.

So sánh: làm tăng sức gợi hình gợi cảm

Nhân hóa: làm sự vật, hiện tượng trở nên có hồn hơn

Điệp: Điệp từ, Điệp ngữ, Điệp cấu trúc mang lại hiệu quả như nhau, khi đã lặp đi lặp lại, có nghĩa rằng, tác giả muốn nhấn mạnh câu văn đó, với thơ, phép điệp còn mang lại âm điệu cho câu thơ. Ngoài ra, sử dụng trong đoạn văn, điệp tạo nên sự liên kết về mặt hình thức cho bài văn, đoạn văn.

Ẩn dụ: lấy sự vật này để nói sự vật kia, ví von ngầm, so sánh ngầm với sự vật kia. Hai sự vật này có sự liên kết, gần gũi với nhau. Lấy hai sự vật tương đồng với nhau để gọi nhau Hiệu quả mang lại là tạo ra nghĩa bóng cho một từ vốn có nghĩa đen.

VD:     Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

            Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ => Bác Hồ

Hoán dụ: Lấy hai sự vật gần gũi với nhau để gọi nhau. Hiệu quả mang lại giống ẩn dụ.

  • Bộ phận để chỉ toàn thể: Chân sút, tay trống hoán dụ với người đá bóng, người chơi trống
  • Lấy cái chứa đựng chỉ cái bị chứa đựng: A1 hoán dụ với thành viên trong lớp A1
  • Chất liệu để chỉ vật phẩm: Cô kia nhìn vàng bạc đầy người => cô ấy đi mang theo rất nhiều trang sức bằng vàng bạc.
  • Tác giả, tác phẩm: Đọc Nguyễn Du, ta có thể hiểu hơn về người phụ nữ trong XHPK => Đọc tác phẩm của Nguyễn Du.

Liệt kê: chỉ ra hàng loạt các sự vật hành động có ít nhất điểm tương đồng. Thông tin trở nên chi tiết, cụ thể.

Đảo ngữ: Nhấn mạnh từ được đảo lên phía trước.

Có bao nhiêu cách trình bày đoạn văn?

Có 5 cách trình bày đoạn văn:

Diễn dịch: Câu đầu mang ý nghĩa cả đoạn. Các câu sau triển khai nghĩa của nó.

Quy nạp: Câu cuối mang ý nghĩa cả đoạn. Các câu trên phân tích và giải thích nghĩa của nó.

Tổng phân hợp: Kết hợp diễn dịch và quy nạp. Câu đầu và câu cuối mang ý nghĩa cả đoạn.

Móc xích: Các câu văn liên kết chặt chẽ với nhau. Vị ngữ câu 1 làm chủ ngữ câu 2. Có thể có câu văn chủ đề.

Song hành: Các câu văn có vai trò như nhau, không có câu chủ đề.

Đọc hiểu, chúng ta không nên làm nhanh, làm cẩn thận và từ từ. Hãy tin tưởng vào khả năng bản thân của mình, đừng thấy bạn làm khác mình rồi sửa lại. Nắm chắc được 3 điểm đọc hiểu, các em sẽ có được bước điểm đà vững chắc. Nếu làm NLVH có hay đến đâu mà phần đọc hiểu làm sai thì tất cả cũng trở nên vô nghĩa. Chúc các em áp dụng thành công với mẹo học của chị.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.