Phân tích thơ TÂY TIẾN hay nhất (Phần 3)

“Tây Tiến, nơi cả con người Tây Tiến, chiến sĩ Tây Tiến, núi rừng Tây Tiến đã vượt qua những cảm quan ban đầu của hồn thơ Quang Dũng để đến với đại ngàn thi hứng”. Với khí thế sôi sục của những năm mưa bom bão đạn, văn học và sứ mệnh thiêng liêng của nó, đã khắc tạc một cách sống động bức tượng dài của những người chiến sĩ anh dũng, kiên trung….

II. Phân tích.

3. 8 câu cuối.

a. Vẻ đẹp hình tượng

Hình tượng người lính mang vẻ đẹp hào hoa, lãng mạn và đâm chất bi tráng.

Thông qua nỗi nhớ về cuộc sống chiến đấu gian khổ và sự hi sinh của người lính Tây Tiến, QD đã khắc họa thành công chân dung người lính với vẻ đẹp hào hùng, lí tưởng cao cả, ý chí kiên cường, sự hi sinh dũng cảm cùng vẻ đẹp hào hoa lãng mạn.

– Trong kí ức của QD, Tây Tiến hiện lên với dáng vẻ vô cùng độc đáo đầy ấn tượng, đó là một đoàn binh không mọc tóc. Nét ngoại hình này xuất phát từ một hiện thực trong cuộc sống của người lính: họ bị sốt rét nên rụng tóc, nhưng cũng có thể hiểu do phù hợp với điều kiện sống ở rừng rồi chiến đấu nên họ phải cạo trọc đầu. Dù hiểu theo cách nào thì đó cũng là hình ảnh gợi lên sự gian khổ khắc nghiệt của chiến tranh. Nhưng với cách diễn đạt độc đáo của QD ta thấy được vẻ đẹp tinh thần của người lính, họ mạnh mẽ chủ động, không tiều tụy mà kiêu dũng ngang tàn bởi cả một đoàn binh “không mọc tóc”.

– Chân dung người lính Tây Tiến còn được khắc họa trong nét ngoại hình đặc sắc “quân xanh màu lá dữ oai hùm”. Có thể hiểu câu thơ miêu tả những gương mặt xanh xao, gầy ốm vì sốt rét vì cuộc sống gian khổ ở núi rừng. Nhưng càng nhận ra cách diễn đạt tinh tế của QD khi nhà thơ miêu tả đoàn quân “xanh màu lá” chứ không phải xanh xao, đem đến cảm nhận người lính Tây Tiến như hòa với thiên nhiên cây lá, đó là màu xanh của lá ngụy trang che chắn họ giữa quân thù. Như vậy, lính Tây Tiến ốm mà không yếu, gầy gò nhưng vẫn trẻ trung, tràn đầy sức sống, vẫn toát lên vẻ oai phong dữ dằn, uy nghi lẫm liệt như hùm hổ.

=> Viết về hiện thực chiến đấu sinh hoạt của người lính QD không hề né tránh hiện thực khắc nghiệt, những gian khổ khó khăn. Qua ngòi bút của ông, qua cái nhìn lãng mạn tinh tế, người lính hiện lên với vẻ đẹp tinh thần mạnh mẽ, hào hùng, rất lãng mạn. Như vậy có thể thấy “không mọc tóc” và “xanh màu lá” là cách diễn tả đẹp lãng mạn về một hiện thực khốc liệt của chiến tranh.

b. Vẻ đẹp tâm hồn

Người lính Tây Tiến không chỉ có nét ngang tàn oai phong mà còn được thể hiện ở chiều sâu mạnh mẽ trong tâm hồn.

                                                “Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

                                                Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”

Tâm hồn người lính tràn đầy những mộng và mơ đó là mộng lập chiến công, đánh đuổi truy kích giặc qua biên giới Việt Lào, giấc mông chiến đấu và chiến thắng, vì vậy “mắt trừng” là để nêu lên mài sắc tinh thần cảnh giác, là ánh mắt ngời lên khát vọng chiến thắng. Đây là một hình ảnh ước lệ của cảm hứng lãng man nhằm tôn thêm sự oai phong lẫm liệt của người lính.

=> Câu thơ khắc họa nét đẹp trong tâm hồn người lính, có lí tưởng và khát vọng lớn lao.

+ Người lính Tây Tiến qua ngòi bút QD không phải là những người khổng lồ không tim mà họ là những con người có tâm hồn sâu sắc, có trái tim rạo rực khao khát yêu đương “đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”. Những chàng trai ra đi theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, của lí tưởng song trái tim họ vẫn dành một góc để lưu luyến nhớ nhung về Hà Nội, về “dáng kiều thơm”. Xa quê, họ nhớ về thủ đô hoa lệ đẹp như một dáng kiều thơm. Còn có thể hiểu, họ nhớ về những thiếu nữ Hà thành với dáng vẻ kiều diễm đáng yêu. Hình ảnh ẩn dụ về “dáng kiều thơm” đã gợi lên cả vóc dáng lẫn sắc hương của những cô gái Hà Nội thanh lịch trong nỗi nhớ nhung của những người lính Tây Tiến. Những người lính hiện ra với vẻ đẹp của nghĩa chung và tình riêng, hai sắc thái tình cảm ấy đã đem đến vẻ đẹp vẹn toàn cho tâm hồn người lính: lí tưởng cao cả, ý chí kiên cường và tha thiết yêu thương.

=> Người lính Tây Tiến đã thắp sáng tâm hồn mình bằng những mộng mơ hết sức cao đẹp và lãng mạn.

Liên hệ:                                 “Những đêm dài hành quân nung nấu

                                                Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu”

                                                                                                Đất nước – Nguyễn Đình Thi

c. Vẻ đẹp lí tưởng

Hai câu thơ trực tiếp miêu tả sự hi sinh anh hùng của người lính Tây Tiến

                                                “Rải rác biên cương mồ viễn xứ

                                                Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”

– Câu thơ 1 đem đến một cảm giác buồn bã, ảm đạm về cái chết. Hiện thực bi thương được gợi lên từ những nấm mồ nơi biên giới xa xôi gợi bao nỗi xót xa, thương cảm. Nhịp ngắt 4/3 khiến trọng tâm câu thơ rơi vào chữ “mồ” đem đến cảm giác trầm buồn ảm đạm. Từ láy “rải rác” gợi nổi ám ảnh về những cái chết thương tâm. Những nấm mồ rải rác trên từng chặng hành quân, những nấm mồ được chôn cất sơ sài, đơn sơ trên đường, những nấm mồ thiếu hơi ấm của gia đình quê hương đất nước.

+ Khi viết về cuộc sống chiến đấu của những người lính Tây Tiến, nhà thơ không hề né tránh hiện thực, trực tiếp miêu tả sự mất mát hi sinh của người lính bằng những câu thơ gợi nỗi bi thương. Vì thế, câu thơ trầm xuống, xoáy vào nỗi buồn thương đau xót nhất.

– Tuy nhiên Tây Tiến bi mà không lụy, ảm đạm mà không yếu mềm, cảm hứng bi tráng trở thành âm hưởng chủ đạo của nhà thơ đem đến sự mạnh mẽ hào hùng cho đau thương mất mát.

+ Yếu tố đem lại sắc thái mạnh mẽ hào hùng được thể hiện ở việc sử dụng hàng loạt các từ Hán Việt và khẳng định lý tưởng sống cao đẹp của người lính: “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”.

Các từ Hán Việt “biên cương”, “viễn xứ” mang đến sắc thái trang trọng tôn nghiêm khiến hiện thực bi thương là những nấm mồ rải rác nơi biên cương xa xôi trở thành những nấm mộ tôn nghiêm.

+ Tính chất hào hùng còn được thể hiện ở tư thế lên đường coi cái chết “nhẹ như tựa lông hồng”. Hình tượng thơ bi tráng phảng phất hình ảnh những tráng sĩ thuở xưa gạt tình tiền mang chí lớn ra đi . Câu thơ tô đậm lí tưởng cao cả, khí phách kiên cường của những người lính anh hùng chọn cách sống “lí tưởng cho  tổ quốc quyết sinh”, “đồi xanh” là một ẩn dụ cho tuổi thanh xuân, một khoảng thời gian tươi đẹp nhất đối với tuổi trẻ tươi đẹp là thế nhưng họ cũng chẳng tiếc sẵn sàng hi sinh hiến dâng cho Tổ quốc. “Chẳng tiếc” là từ được đặt giữa câu thơ thể hiện khí chất ngang tàn của người lính, tinh thần tự nguyện hiến dâng, tâm thế hết sức thanh thản. Đó cũng là tâm nguyện là ý chí đẹp của thế hệ thanh niên vào thời chống Mỹ dã được Thanh Thảo thể hiện trong những câu thơ chân thành, xúc động.

“ Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình

Nhưng tuổi 20 là sao không tiếc

Những ai cũng tiếc tuổi 20 thì còn chi Tổ quốc”

Như vậy, sau câu thơ miêu tả cái chết những nấm mồ vô danh, nhà thơ khẳng định lý tưởng khí phách của người lính Tây Tiến. Các anh đã nằm lại trong những nấm mồ miền viền xứ nhưng khí phách tinh thần vẫn sống mãi tuổi 20, hóa thân vào đất nước non sông.

  1. Cái chết, sự hi sinh cao quý của lính Tây Tiến

“Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông Mã gầm lên khúc độc hành”

– Không chỉ hình ảnh của cái chết, những câu thơ miêu tả việc chôn cất tiễn biệt người lính Tây Tiến cũng gây một ấn tượng mạnh mẽ. Hai câu thơ cho thấy vẻ đẹp bi tráng của người lính. Bút pháp mĩ lệ hóa của cảm hững lãng mạn đã biến những tấm áo quân phục thành “áo bào” thiêng liêng. Người lính hi sinh nơi chiến trường khốc liệt không có cả chiếu để bọc thây, nhưng đã có “áo bào”. “Áo bào” là một cách nói lãng mạn hóa, làm dịu vơi đi nỗi đau, hàm chứa niềm biết ơn cảm phục với công lao của người lính. Sự bi thảm của cái chết đã được giảm nhẹ đi qua cách viết “về đất”. Hình ảnh “về đất” còn gợi những tầng nghĩa sâu sắc, “đất” là hình ảnh của sự bền vững muôn đời, “về” gợi cảm giác nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, họ đã chiến đấu kiên cường, hi sinh anh dũng, Tổ quốc yêu thương mở rộng vòng tay đón nhận những đứa con yêu quê trở về thanh thản yên nghỉ trong lòng đất mẹ, hóa thân vào non sông đất nước.

– Âm hưởng bi tráng gợi ra từ hình tượng người chiến sĩ đã được nhà thơ đẩy lên đỉnh điểm trong câu “ Sông Mã gầm lên khúc độc hành”. Sông Mã là biểu tượng của thiên nhiên miền Tây, mang âm thanh dữ dội cảm xúc mạnh mẽ đau đớn, tiếc thương cảm phục trước sự hi sinh của các anh. Sông Mã từng gắn bó với các anh trong chặng đường hành quân, là chứng nhân lịch sử thay mặt cho thiên nhiên đất nước núi sông gầm lên khúc độc hành bi tráng những người con ưu tú trở về yên nghỉ trong lòng đất mẹ.

Có thể nói đoạn thơ viết về chân dung người lính Tây Tiến là đoạn thơ độc đáo nhất vì khác họa thành công hình tượng người lính với những vẻ hiên ngang bất khuất và vẻ đẹp tâm hồn bằng việc sử dụng từ ngữ Hán Việt và những hình ảnh ẩn dụ, nhân hóa. Quang Dũng đã đóng góp vào bức tranh chung hình ảnh người chiến sĩ một gương mặt đẹp của người lính thủ đô ở vùng biên giới Việt Lào. Và nhà thơ đã thành công khi chạm khắc một tượng đài bất tử về những người lính vô danh một thời đánh giặc không thể nào quên.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.